Kernenergie is goedkoop en onvermijdelijk

Jan Leen Kloosterman 14-4-2010 16:01
 

Het lijkt erop dat Mirjam de Rijk van Natuur en Milieu mijn gastblog niet goed heeft gelezen. Nergens stel ik immers dat er in Nederland een tekort aan elektriciteitproductie zal ontstaan. Integendeel, Mirjam heeft gelijk met de stelling dat in Nederland volop gebouwd wordt aan nieuwe kolencentrales.
“We hebben het dan ook aan de anti-kernenergiebeweging te danken dat er nu miljarden tonnen CO2 de atmosfeer in worden geblazen”, volgens de Engelse wetenschapsjournalist en milieubeschermer Mark Lynas in het milieudefensie magazine van oktober 2009. Door halsstarrig vast te houden aan dogma’s zal Nederland zijn milieudoelstellingen bij lange na niet halen en op grote schaal CO2 emissierechten moeten kopen. Behalve dat deze handelwijze slecht is voor het milieu, is zij ook nadelig voor de klanten omdat zij uiteindelijk de rekening moeten betalen. Bovendien gaat kolenstook gepaard met grote emissies van stikstofoxiden, fijnstof en zware metalen die zullen leiden tot een groot aantal zieken en slachtoffers in de buurt van kolencentrales. Deze zogenoemde externe kosten worden nu voornamelijk afgewenteld op de maatschappij.
Het is overigens niet verwonderlijk dat de buitenlandse stroomproducenten hun oog hebben laten vallen op Nederland als vestigingsplaats voor nieuwe kolencentrales. Nederland bevat veel diepe havens met grote koelwatercapaciteit waardoor de aanvoer van steenkool en de afvoer van restwarmte uiterst efficiënt is. We hebben jarenlang op een goudmijn gewoond die nu bij het openstellen van de Europese elektriciteitsmarkt kan worden benut. Het grote aanbod van koelwater maakt Nederland echter ook heel geschikt voor de exploitatie van kerncentrales. Door benutting van deze goede locaties zou Nederland een voortrekkersrol kunnen spelen bij de productie van schone en goedkope elektriciteit.

Duurzame elektriciteit
Ik ben zelf groot voorstander van duurzame elektriciteit. Echter grootschalig gebruik van één enkele technologie leidt meestal tot grote problemen die niet eenvoudig zijn op te lossen. Grootschalige inzet van alleen zon en wind (zou het al kunnen, zie hieronder) leidt tot een grote ontkoppeling tussen productie en gebruik van elektriciteit, die zeer grote investeringen zal vergen in reservecapaciteit en energieopslag. Veel beter is het dus om te werken aan een gebalanceerde elektriciteitsvoorziening gebaseerd op meerdere bronnen. Kernenergie kan hierin een belangrijke rol vervullen doordat het op een schone en goedkope manier de basislast kan verzorgen. Overigens is het een fabel te denken dat een kerncentrale de fluctuaties van zonne- en windenergie niet zou kunnen opvangen. Het wordt alleen niet op grote schaal gedaan omdat kerncentrales voor de goedkoopste stroom zorgen.
In een recent verschenen studie (2010) van het International Energy Agency blijkt dat de inzet van kernenergie goedkoper is dan alle alternatieven. Hoewel de eerste kerncentrale van het type EPR (European Pressurized-water Reactor) die in Finland wordt gebouwd duurder uitvalt dan gepland, zal de centrale nog steeds competitief zijn in vergelijking met andere bronnen. Een simpel sommetje leert dat de totale kostprijs voor elektriciteit uit deze centrale tussen 5 en 6 eurocent per kilo-Watt-uur zal liggen. Dit is ongeveer de helft van wat windenergie op land kost. Toekomstige reactoren zullen waarschijnlijk goedkoper uitvallen waardoor kernenergie alleen maar aantrekkelijker wordt.

Toekomstige energievoorziening
Toch is de lage kostprijs van kernenergie niet de belangrijkste reden. Het energieprobleem waar wij voor staan is zo groot dat we alle duurzame energiebronnen, inclusief kernenergie, nodig zullen hebben om onze energievoorziening in de toekomst veilig te stellen zonder onomkeerbare schade aan het klimaat toe te brengen.
Om een idee te krijgen van ons energieverbruik geef ik hier getallen. Het huishoudelijk elektriciteitsverbruik in Nederland bedraagt circa 4000 kilo-Watt-uur per gezin van vier personen. Dit komt overeen met 1000 kilo-Watt-uur per persoon. Het totale elektriciteitsverbruik inclusief de bijdragen van alle nutsvoorzieningen, industrie en elektrisch transport, bedraagt maar liefst 7500 kilo-Watt-uur per persoon. Dit is bijna een factor acht meer! Onze elektriciteitsvoorziening wordt voor meer dan 90% verzorgd door fossiele brandstoffen. Voor de productie van 7500 kilo-Watt-uur elektriciteit verbruiken wij een hoeveelheid fossiele brandstoffen met een verbrandingswaarde van 70 Giga-Joule. Het totale energieverbruik inclusief verwarming en vervoer bedraagt maar liefst 210 Giga-Joule per persoon. Weer een factor drie extra.
Dit betekent dat als wij ons huishoudelijk verbruik van elektriciteit met zon en wind zouden dekken, we maar 5% van ons totale energieverbruik hebben verduurzaamd. Kortom, we zullen alle krachten moeten mobiliseren en alle opties moeten benutten om de transitie naar een duurzame energievoorziening succesvol te doorlopen.

 
Dr. ir. Jan Leen Kloosterman is Universitair Hoofddocent op het vakgebied reactor fysica aan de Technische Universiteit Delft in de onderzoeksgroep Physics of Nuclear Reactors (PNR). Zijn interesse gaat vooral uit naar het ontwerp van nieuwe inherent veilige kerncentrales met als doel tot een volledig duurzame vorm van kernenergie te komen met een gesloten splijtstofcyclus.  Kloosterman is in deze weblog in discussie met de Stichting Natuur en Milieu over kernenergie.

Bron: NOS Weblog Klimaat,Gastblog

Video "Energy Future"

Kier kunt u de videoreeks Energy Future van het bedrijf Shell zien. Er bestaat ook een playlist om automatisch alle video's achter elkaar te zien.

Deel 1 : Introductie

Deel 2 : Fossiele brandstoffen

Deel 3 : Wind en zonne-energie

Deel 4 : Kernenergie

Deel 5 : Biobrandstoffen

Deel 6 : Conclusie

Aardgascentrales

Het grootste deel van de elektriciteit in Nederland wordt opgewekt in aardgascentrales. Aardgas is een van nature kleur-en geurloos gas dat ontstaat als organisch materiaal tussen steenlagen het rottingsproces ondergaat. Het gas dat vrijkomt, kan niet ontsnappen en hoopt zich op in een gasbel zoals die bij Slochteren in Groningen.

Werking aardgascentrale

In een aardgascentrale wordt aardgas verbrand in een gasturbine. De energie die daarbij vrijkomt wordt gebruikt om water om te zetten in stoom. De stoom drijft een stoomturbine aan die aan een generator is gekoppeld die op zijn beurt weer elektriciteit opwekt.

Duurzaamheid in aardgascentrales

De aardgascentrales van E.ON zijn uitgerust om zoveel mogelijk energie te ontrekken aan het aardgas. Door een aantal slimme processen zijn de aardgascentrales van E.ON een stuk duurzamer dan conventionele aardgascentrales. De restenergie van de stoom wordt namelijk gebruikt voor warmteopwekking, waarna de uitstoot wordt verrijkt met extra CO2. Het verrijkte gas wordt aan tuinders geleverd die de warmte en de CO2 gebruiken voor de groei van hun gewassen. Op deze manier is 20% minder energie nodig en wordt 130.000 ton CO2 bespaard, wat gelijk staat aan het de uitstoot van 40.000 auto’s.

Aardgascentrales van E.ON in Nederland

Het productiepark van energieleverancier E.ON bestaat uit zes aardgascentrales. De centrales in Rotterdam, Den Haag en Leiden zijn uitgevoerd als warmtekrachtcentrale en hebben een hoog rendement. De aardgascentrale in Delft bestaat uit vier gasturbines die in korte tijd veel vermogen kunnen leveren. Het rendement is hierdoor lager. Deze centrale wordt echter alleen ingezet bij noodsituaties en verstoringen in de elektriciteitsvoorziening en is daarom weinig operationeel.

Bron: E.ON

Kolencentrales

De energieproductie van E.ON bestaat uit onder andere het winnen van energie uit kolen. Deze manier van energiewinning is noodzakelijk om continu betaalbare energie te leveren. De kolen worden omgezet in twee kolencentrales op de Maasvlakte bij Rotterdam.

Werking kolencentrale

In een kolencentrale wordt water onder hoge druk omgezet in stoom. Dit kan op twee manieren. Enerzijds door het verbranden van zeer fijngemalen kolen. Anderzijds door het vergassen van kolen. Wanneer de stoom 540 graden celsius is en een druk van 180 bar heeft wordt deze in de kolencentrale door een stoomturbine geleid die een generator in beweging zet. Het eindresultaat van de kolencentrale is elektriciteit die aan het Nederlandse elektriciteitsnet wordt geleverd.

Duurzaamheid in de kolencentrale

Om het proces in de kolencentrale zo duurzaam mogelijk te laten verlopen, verbetert E.ON constant haar kolencentrales. Zo veel mogelijk afvalstoffen worden in de centrale verbrand in zogenaamde post- en pre-combustion processen. De uitstoot van de overgebleven roet, fijnstof en oxiden wordt tegengegaan door speciale filters. Daarnaast heeft de nieuwe generatie kolencentrales een hoger rendement, waardoor minder brandstof nodig is en zaken als koeling een stuk milieuvriendelijker zijn.

Kolencentrales van E.ON in Nederland

In Nederland beheert E.ON twee kolencentrales. Deze zijn gevestigd op de Maasvlakte aan de diepe vaarwateren van de haven van Rotterdam. De tweede kolencentrale, de Maasvlakte Power Plant 3 (MPP3), is momenteel in aanbouw. Deze hypermoderne kolencentrale heeft een rendement van 46% door het realiseren van een extra hoge temperatuur en druk. Op 2 november 2010 werd de mijlpaal van 1 miljoen bouwuren zonder verzuimongevallen gehaald.

Duurzaamheid wereldwijd

40% van onze energieproductie is afkomstig van kolen. Om de uitstoot van CO2 tegen te gaan neemt E.ON wereldwijd verschillende maatregelen. CSS, wat staat voor Carbon Capture and Storage, het afvangen en opslaan van koolstof, speelt hierin een sleutelrol. Het streven is om in 2020 de eerste kolencentrale operationeel te hebben die volledig volgens het CSS principe werkt. Daarmee wordt 90% van de CO2 gefilterd voordat de uitstoot de atmosfeer bereikt. Ook alternatieve middelen, zoals het bijstoken van biomassa, worden ingezet om kolencentrales nog milieuvriendelijker te maken.

Bron: E.ON

Nieuwe zonne-energiecentrale kan 's nachts blijven draaien

07-10-11   03:00 uur

De Gemasolar zonne-energiecentrale in Fuentes, Zuid Spanje. © afp

De Spaanse koning Juan Carlos I en sjeik Mohamed bin Zayed Al Nahyan, kroonprins van Abu Dhabi, hebben in de buurt van Sevilla de nieuwe zonne-energiecentrale Gemasolar officieel in gebruik genomen. Het speciale aan de centrale is dat ze de energie die door het zonlicht gegenereerd wordt gedurende 15 uur kan opslaan en dus dag en nacht kan werken.

De zonne-energiecentrale bestaat uit een 140 meter hoge toren die omringd is door 2.600 spiegels. De spiegels vangen de zonnestralen op en sturen het geconcentreerde zonlicht naar twee grote zouttanken op de toren. Een temperatuur van 900 graden Celsius doet het zout smelten en water koken waarvan de stoom dan weer turbines doet aandrijven.

De elementen beheersen
'De opgeslagen energie kan 15 uur lang elektriciteit opwekken zonder dat de zon schijnt. Zo kan de centrale gedurende de nacht blijven werken', zegt Enrique Sendagorta van energiebedrijf Torresol, dat de centrale bouwde. 'Hernieuwbare energie krijgt vaak af te rekenen met het feit dat de mens de elementen niet kan controleren. Als er geen wind is, kunnen windturbines bijvoorbeeld geen elektriciteit opwekken. Met deze centrale slagen we daar wel in.'

Warmste plek van Europa
Dat precies de streek rond Sevilla is gekozen voor de centrale is geen toeval. Er is plaats genoeg voor 2.600 spiegels, maar vooral: het is een van de warmste plekken van Europa. Er zijn maar weinig gelijksoortige centrales in de wereld. De zonne-energiecentrale van Torresol in Fuentes is overigens de enige in de wereld die 24 uur per dag kan draaien. Ondertussen zijn er plannen om in Zuid-Afrika een nog grotere centrale te bouwen.
(Redactie)

Bron: parool.nl

Minister Verhagen wil snel beginnen met vooroverleg nieuwe kerncentrale

maandag 10 oktober 2011 | 09:39 | Laatst bijgewerkt op: maandag 10 oktober 2011 | 10:13

 
De kern- en kolencentrale in Borssele.

DEN HAAG - Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) wil nog deze maand gaan praten met Delta en ERH over hun plannen om een vergunning aan te vragen voor de bouw van een nieuwe kerncentrale.

Om de behandeling van de aanvraag efficiënt te laten verlopen, is het gebruikelijk om vooroverleg te voeren. Verhagen verwacht ruim een jaar nodig te hebben voor het overleg. Om snelheid te maken,heeft hij Delta en ERH geschreven dat hij bereid is om er deze maand mee te beginnen. Ook heeft hij beide gevraagd de planningen aan hem bekend te maken.
Verhagen maakt ter voorbereiding van het overleg gebruik van experts van het Geselschaft für Anlage und Reaktorsicherheit (GRS). GRS is een volgens Verhagen 'zeer ervaren Duitse Technical Support Organisation die alleen voor overheden werkt'. De experts zullen ook kijken naar de concept veiligheidsrapporten die de initiatiefnemers tijdens het vooroverleg op tafel leggen.

Bron: PZC

'Kernenergie CO2-vrij' mag niet meer

De Reclame Code Commissie (RCC) heeft haar beslissing bekend gemaakt. Het energiebedrijf ‘Atoomstroom’ mag niet meer adverteren en radiocommercials uitzenden met de korte kreet dat “Kernenergie CO2-vrij” zou zijn. Tijdens de procedure tegen ‘Atoomstroom’ bleek bovendien dat energiebedrijven alleen maar over de zogenaamde ‘opwekkingsfase’ van hun energievorm communiceren, terwijl voor een goede vergelijking de hele keten gemeten moet worden. In andere sectoren wordt dat al lang gedaan.

Op 8 augustus werd het me te veel. Op internet kwam ik al eerder diverse malen die irritante kreet van ‘Atoomstroom’ tegen. Toen ik hem die dag ook nog op radio 1 hoorde, besloot ik een klacht in te dienen bij de RCC. Want het is helemaal niet waar dat kernenergie CO2-vrij zou zijn. Bij mijn klacht stuurde ik een artikel mee van Herman Damveld. De berekening van Damveld geeft aan dat de CO2-uitstoot van 1 kWh atoomstroom ruim 30% is,  vergeleken met de CO2-uitstoot van 1 kWh van een gascentrale.
En die 30% zal de komende jaren verder stijgen tot rond de 60% omdat het winnen van uranium steeds energie-intensiever wordt. Ook uit diverse internationale studies is duidelijk geworden dat atoomstroom  ‘not CO2-free’ is, en dat voorlopig moet worden uitgegaan van gemiddeld 66 gram per kWh, nog afgezien van de afvalfase, die wel 200.000 jaar kan duren! Daarbij werd bovendien opgemerkt dat 81% van de studies uit de kernenergiesector niet deugdelijk waren en dat er nauwelijks openheid van zaken wordt gegeven.
De hele keten meten
Op 8 september werd mijn klacht mondeling behandeld door de RCC. Daar kwam naar voren dat niet alleen Atoomstroom slechts communiceert over de opwekkingsfase, maar dat ook andere energiebedrijven dat doen. Helaas mag  Atoomstroom daarom nog wel blijven beweren dat kernenergie CO2-vrij is, als daar uitdrukkelijk bij vermeld wordt dat het dan alleen de ‘opwekkingsfase’ betreft. Volgens de RCC zou het dan duidelijk zijn voor de consument.
Dat lijkt me sterk . Want wat hoort er wel en wat niet bij die opwekkingsfase?  Ook die fase kan nooit helemaal CO2-vrij zijn. Het zou dan ook goed zijn dat de hele energiesector spoedig besluit voortaan alleen te communiceren over de carbon footprint van hun product,  ofwel de hele keten gemeten, zoals intussen heel gebruikelijk is.  Dan wordt gelijk ook duidelijk hoe schadelijk het gebruik van bijvoorbeeld kolen en schaliegas is.  Maar ook voor wind- en zonne-energie zou het goed zijn, als prikkel om ook de keten daarvan zo duurzaam mogelijk te maken.
Jan Juffermans

Bron: duurzaamnieuws

Opslag Kernafval: 'Niemand weet de oplossing'

Auteur: door Cees Joosen |   zaterdag 08 oktober 2011 | 07:35 | Laatst bijgewerkt op: zaterdag 08 oktober 2011 | 14:34

 

Diderik Samsom geeft tekst en uitleg aan leden van de Oosterhoutse PvdA en andere belangstellenden. foto Ramon Mangold/het fotoburo
 

OOSTERHOUT - "Als de regering het wil, zal ze het signaal van de verschillende gemeentebesturen door te weigeren mee te werken aan de opslag van kernafval in de bodem van hun gemeente, vertalen in beleid.

Voorlopig verwacht ik echter dat we er niet zo veel van zullen horen, omdat niemand weet wat de beste oplossing is. Alleen omdat het volgens Europese richtlijnen moet, wordt er nu over gesproken." Dit antwoord kregen de leden van de Oosterhoutse PvdA en andere belangstellenden te horen van Tweede Kamerlid Diederik Samsom (PvdA) op de vraag hoe Den Haag zal omgaan met de weigerachtigheid van gemeenten in de regio- waaronder Oosterhout en Drimmelen - om mee te werken aan de opslag van kernafval in de 'Boomse kleilaag' diep onder hun gemeenten.
Volgens Samsom biedt die opslag geen oplossing. "De Nederlandse bodem is daar te slap voor." Tot er een definitieve oplossing gevonden is denkt hij eerder aan een veilige bereikbare plaats voor het kernafval. "Dat biedt de mogelijkheid om het afval af te breken als de techniek daarvoor ontwikkeld is" Verder wil Samsom niet dwars door de weerstand van de bevolking heen.
Als slecht voorbeeld noemde hij de commotie rond de CO2-opslag in Barendrecht.

"Als je een goed en eerlijk verhaal hebt naar de burger toe", is zijn opvatting, "komt er maatschappelijke goedkeuring voor deze noodzakelijke maatregelen."

Hoe de ontwikkeling van kernenergie op termijn zal verlopen, hangt af van de ontwikkeling van duurzame energie. Volgens Samsom zou het best kunnen zijn dat over vijftig jaar geen kernenergie meer nodig is, omdat dan tal van bestaande en nog te ontdekken duurzame energiebronnen voldoende energie opleveren.

"De opslag van het kernafval tot dat moment zal een probleem blijven. De afbraak ervan vergt nog duizenden en duizenden jaren. Tegen deze achtergrond is het nog maar de vraag of Nederland de nu beoogde kerncentrale zal bouwen.

"Die kans", zegt Samsom is vrij klein."Op de eerste plaats kan een verwachte recessie behoorlijk roet in het eten gooien. Op de tweede plaats staan de financiers van zo'n centrale, die 5 to 8 miljard euro gaat kosten, niet in de rij."

Bron: BNDeStem